Έθιμα

Εξερευνήστε τα κατά τόπους ήθη και έθιμα του λαού μας. Όλα εκείνα τα γνωρίσματα που συνθέτουν την φυσιογνωμία του τόπου του.

Αγρίνιο: Ήθη & έθιμα στο Βραχώρι της Αιτωλοακαρνανίας

Αλεξίας Φεσσά
της αρθρογράφουΑλεξίας Φεσσά
Χαρά, τρισύλλαβο ὄνομα λαμπρόηχο, τὸ Βραχώρι!
κ᾿ ἐσὺ λαμπρή, τῆς Ρούμελης χαρά, δουλεύτρα κόρη,
κι᾿ ἂν ἄλλο πῆρες, ὄνομα θαμμένο στὰ βιβλία,
μ᾿ ἀρέσει τ᾿ ἀρματωλικὸ ὄνομά σου
μὲ τοῦτο, καὶ ὁλοζώντανη, τὴ βλέπει ἡ φαντασία
τὴ ζωγραφιά σου.
Το ποίημα αυτό του Παλαμά αλλά και πολλά άλλα έργα τέχνης εξυμνούν το Αγρίνιο και αναδεικνύουν τις ομορφιές και τον μακραίωνο πολιτισμό του που αποτελείται από παραδόσεις, ήθη και έθιμα που σαγηνεύουν τον κάθε επισκέπτη.

Τα χαλκούνια

Κάθε χρόνο, τη Μεγάλη Παρασκευή στο Αγρίνιο αναβιώνει το έθιμο των χαλκουνιών. Τα χαλκούνια είναι αυτοσχέδια πυροτεχνήματα που τα κατασκευάζουν οι ίδιοι οι χρήστες τους. Το βράδυ μετά τον Επιτάφιο της κάθε ενορίας, οι «χαλκουνάδες» θα κατέβουν στους δρόμους του Αγρινίου για να σμίξουν στην κεντρική πλατεία και να λάβουν μέρος στον χαλκουνοπόλεμο! Λέγεται ότι το έθιμο έχει τις ρίζες του στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, όταν οι Αγρινιώτες τα άναβαν κατά την περιφορά του Επιταφίου για να απομακρύνουν τους αλλόθρησκους. Συνέχισαν όμως να τα κατασκευάζουν και μετά την απελευθέρωση της χώρας στα πλαίσια ενός εθίμου και δημιουργώντας τις «ομάδες» του χαλκουνοπόλεμου.

Τα Ρουσάλια

Πρόκειται για τα κάλαντα του Πάσχα, που τραγουδούσαν στο Αγρίνιο τους προεπαναστατικούς χρόνους και τις πρώτες δεκαετίες μετά την επανάσταση. Η αναφορά σε τουρκοπούλες και εβραιοπούλες είναι ενδεικτική πάντως του Βραχωριού όπου ήταν έντονη η παρουσία Τούρκων προυχόντων και εβραίων εμπόρων. Τα Ρουσάλια έχουν τις ρίζες τους στους Ρωμαϊκούς χρόνους. Τότε ονομάζονταν «Ροζάρια». Κατά τους Βυζαντινούς χρόνους πήρε την ονομασία «Ροζάλια» για να καταλήξει στα νεότερα χρόνια, στην περίοδο της τουρκοκρατίας με το όνομα «Ρουσάλια».
Oι Μπούλες

Την Κυριακή της Τυροφάγου, αρχίζουν επισκέψεις μεταμφιεσμένων από τους γείτονες. Είναι οι περιβόητες «μπούλες». Η γιορτή είχε έντονο οικογενειακό χαρακτήρα και όλοι βρίσκονταν στο τραπέζι ακόμα και οι ξενιτεμένοι, όσοι μπορούσαν.

Επίσης, η αποκριά γαστρονομικά έπρεπε να αρχίσει και να τελειώσει με ένα αυγό. Με αυγό έπρεπε να ανοίξουν επίσης το Πάσχα, όπως και γίνονταν. Τα αυγά ψήνονταν στις στάχτες και για τους φίλους και για τους εχθρούς της οικογένειας.

Οι ανύπαντροι έκρυβαν μάλιστα μια μπουκιά και την έβαζαν στο μαξιλάρι τους για να τη φάει αυτός ή αυτοί που θα παντρευτούν. Ομοίως οι κοπέλες έβαζαν το πανί που έπλεναν κάτω από το μαξιλάρι τους για να δουν ποιον θα παντρευτούν.

Το κάψιμο των φρακτών

Στο Βραχώρι, Μεγάλη Πέμπτη, αργά το βράδυ, οι γεροντότεροι από τους άνδρες και οι γυναίκες, εκτός από τις μικρομάνες, επιστρέφουν στις εκκλησίες «για να ξενυχτήσουν το Χριστό». Λίγο αργότερα παιδιά, κατά μικρές ομάδες που συγκρότησαν, αρχίζουν να βάζουν φωτιές στους φράχτες.

Τα σπίτια, εκτός από τ' αρχοντικά στο κέντρο της μικρής πόλης που περιστοιχίζονται από πέτρινους μανδρότοιχους, περιβάλλονται από υποτυπώδεις φράχτες που είναι καμωμένοι από ξύλινους πασσάλους και κλαδιά δένδρων ή θάμνων. Οι φράχτες αυτοί αποτελούν και τα όρια ιδιοκτησίας και περικλείουν εκτός από το σπίτι, την αυλή, έναν κήπο και σε πολλές περιπτώσεις ένα πηγάδι.

Τα παιδιά δεν καίνε ποτέ το δικό τους φράχτη, αλλά του γείτονα ή φτάνουν και πιο πέρα ακόμα. Σε λίγη ώρα οι φράχτες ολόκληρων περιοχών καίγονται και οι ιδιοκτήτες με νερό από τα πηγάδια προσπαθούν να τους σβήσουν. Επίσης τα παιδιά δεν αρκούνται στο κάψιμο των φραχτών αλλά αν βρουν καμιά αποθήκη ξεκλείδωτη αφαιρούν την ξύλινη πόρτα και τη ρίχνουν στον φλεγόμενο φράχτη.

Το πότε και πώς ακριβώς ξεκίνησε και επεκράτησε το έθιμο αυτό δεν είναι γνωστό. Μια πιθανή εξήγηση είναι η σύνδεσή του με την πυρπόληση του Βραχωριού.
Ο πετροπόλεμος

Πρόκειται για ένα παιχνίδι κατά το οποίο τα παιδιά ήταν χωρισμένα σε δύο Ομάδες: τα «Βραχωρτάκια», πού κατοικούσαν προς το ανατολικό μέρος της πόλης, καί τα «Σουλιωτάκια» προς το δυτικό. Λέγονταν Σουλιωτάκια από μια συνοικία, «τα Σουλιώτικα», όπου είχαν εγκατασταθεί πολλές οικογένειες, πού είχαν φύγει από το Σούλι στον καιρό του Άλη-Πασά. Το μέρος όπου γινόταν ό πετροπόλεμος ήταν ορισμένο: στη συνοικία Τριανταφυλλιά.

Τοπικά Προϊόντα

Η κουζίνα του Αγρινίου συμπεριλαμβάνει ποικιλία ψαρικών και κυρίως τσιπούρα, αφού η πλούσια λιμνοθάλασσα δίνει άφθονη τροφή στα ψάρια που ζουν μέσα στα διβάρια της, τα φυσικά ιχθυοτροφεία. Εκτός από τις τσιπούρες το διαιτολόγιο των κατοίκων περιλαμβάνει λαβράκια, κέφαλους και πολλά άλλα ψάρια καθώς και χέλια τα οποία μάλιστα ταξιδεύουν από τον κόλπο του Μεξικού για να φτάσουν εδώ και ίσως να καταλήξουν μαγειρεμένα με μια από τις πολλές τοπικές συνταγές. Η πολυτελής τροφή, που εκτός από νόστιμη είναι και ιδιαίτερα ωφέλιμη είναι το αυγοτάραχο που βγαίνει από τα μεγάλα λαβράκια, ξεραίνεται, κερώνεται και γίνεται ένας από τους πιο διαλεχτούς μεζέδες. Τέλος, από τις αλυκές τόπου, ξεκινά το αλάτι για να ταξιδέψει σε όλη την Ελλάδα αλλά και σε χώρες του εξωτερικού.

Ενημερωτικά Δελτία

Εγγραφείτε στα ενημερωτικά μας δελτία και μείνετε ενημερωμένοι

Αναζήτηση